Golongan Kata dalam Bahasa Melayu

Menurut Tatabahasa Dewan, Edisi Keempat, semua perkataan dalam bahasa Melayu dapat digolongkan ke dalam empat kumpulan, iaitu Kata Nama (termasuk Kata Ganti Nama), Kata Kerja, Adjektif dan Kata Tugas.

Untuk hari ini, saya akan membincangkan kumpulan pertama, iaitu Kata Nama.

Kata Nama pula boleh dibahagikan kepada Kata Nama Am, Kata Nama Khas dan Kata Nama Terbitan.

Kata Nama Am ialah perkataan yang menamakan benda, orang, binatang dan tempat.

Contoh-contohnya termasuklah kereta (benda), askar (orang), badak (binatang) dan masjid (tempat)

Terdapat juga Kata Nama Am yang berupa benda abstrak. Contoh-contohnya ialah hari, umur, masa, tarikh, harga, nilai, tempoh, dan naluri.

Kata Nama Khas ialah perkataan yang menamakan benda, orang, binatang dan tempat yang khas. Contoh-contohnya ialah Proton Saga (benda), Hashim (orang), Sang Kancil (binatang) dan Menara Berkembar Petronas (tempat).

Bagi Kata Nama Terbitan pula, perkataan terdiri daripada perkataan yang terbentuk setelah mengalami pengimbuhan. Contoh-contohnya ialah makanan ('makan' + akhiran 'an'), pencuri ('curi + peN), kecantikan (cantik + ke_an), pencarian (cari + peN_an), dan pergaduhan (gaduh + per_an)

Latihan
Nyatakan jenis kata nama untuk perkataan yang bergaris dalam ayat-ayat yang berikut:
1 Rumah yang terletak di atas bukit itu besar. _________________
2 Pekedai itu mesra orangnya. ___________________
3 Hari ini hari Isnin. ________________
4 Banduan itu mencuba membolos dari penjara itu. ____________
5 Pelanggaran peraturan sekolah sering dilakukan oleh pelajar yang nakal. ____________
6 Broker itu menerima dalal daripada pembeli rumah itu. _____________
7 Pulau Pinang ialah negeri yang kecil. ______________
8 Pengemis itu meminta sedekah daripada orang ramai. ________________
9 Si Comel ialah kucing peliharan adikku. _________________
10 Krishnan mempunyai menantu yang baik kelakuannya. _____________

Kata Nafi 'tidak' dan 'bukan'

Dalam pos hari ini, saya akan membincangkan penggunaan kata nafi 'tidak' dan 'bukan'.

Kata nafi 'tidak' digunakan di hadapan:
a) Frasa Kerja
Contoh: Dia tidak menyiapkan kerjanya.
(kata nafi) (frasa kerja)

b) Frasa Adjektif
Contoh: Kasut ini tidak berapa mahal.
(kata nafi) (frasa adjektif)

Kata nafi 'bukan' pula digunakan di hadapan:
a) Frasa Nama
Contoh: Orang itu bukan abang saya.
(kata nafi) (frasa nama)

b) Frasa Sendi Nama
Contoh: Surat ini bukan daripada kakak saya.
(kata nafi) (frasa sendi nama)

Latihan 3
Isikan kata nafi 'tidak' atau 'bukan' ke dalam tempat-tempat kosong di bawah ini.
1. Gopal ___________ seorang pengakap.
2 Adik ___________ suka minum air kopi.
3 Rumahnya ___________ berapa jauh dari sini.
4 ________ benar apa-apa yang dikatakannya tadi.
5 Yang saya pegang ini ___________ telefon bimbit saya.
6 Kelakuan Aminah __________ seperti kakaknya.
7 Novel ini ____________ oleh Shahnon Ahmad.
8 Ikan yang ditangkapnya __________ besar.
9 Hadiah ini __________ untuk saudara.
10 Kotak ini __________ berat.

Sekian untuk hari ini.

Perbezaan antara 'apa' dengan 'apa-apa'

Penggunaan 'apa' dan 'apa' sering menimbulkan kekeliruan dalam kalangan pengguna bahasa Melayu, khasnya pelajar. Oleh sebab itu, saya akan membincangkan perbezaan penggunaan kedua-dua kata tersebut.

Penggunaan 'apa':
Perkataan 'apa' tergolong dalam Kata Ganti Nama Tanya dan Kata Tanya. Kita menggunakan 'apa' untuk menanyakan nama benda, perkara atau haiwan. Lihatlah contoh-contoh yang berikut:
1 Apakah nama pokok ini? [Menanyakan nama benda, iaitu pokok]
2 Apakah yang merunsingkan saudara? [Menanyakan perkara]
3 Apakah nama binatang itu? [Menanyakan nama haiwan]
4 Yang kaupegang itu apa? [Menanyakan nama benda]

Penggunaan 'apa-apa'
Perkataan 'apa-apa' termasuk dalam golongan Kata Ganti Nama Tak Tentu. Kita menggunakan 'apa-apa' untuk menyatakan sesuatu secara umum dan bukan tetap. Contoh-contoh penggunaannya adalah seperti yang berikukt:
1 Tiada apa-apa di dalam laci ini.
2 Belilah apa-apa yang berkenan pada hati saudara.
3 Beritahulah aku apa-apa yang awak ketahui tentang kejadian ini.

Latihan 2 [Jawaban]
Nyatakan pola ayat inti untuk ayat-ayat yang berikut:
1 Kelakuan Lisa seperti ibunya. [Frasa Nama - Frasa Sendi Nama]
2 Johari kurus. [Frasa Nama -Frasa Adjektif]
3 Buku ini buku rujukan. [Frasa Nama-Frasa Nama]
4 Ikan ini sungguh besar. [Frasa Nama-Frasa Adjektif]
5 Mereka berenang. [Frasa Nama-Frasa - Frasa Kerja]
6 Hadiah ini untuk saudara. [Frasa Nama-Frasa - Frasa Sendi Nama]
7 Meja ini daripada besi. [Frasa Nama-Frasa Frasa Sendi Nama]
8 Encik Lee tukang kayu. [Frasa Nama-Frasa - Frasa Nama
9 Ibuku sedang mencuci baju. [Frasa Nama-Frasa Kerja]
10 Novcl ini oleh Shahnon Ahmad. [Frasa Nama-Frasa- Frasa Sendi Nama]

[Catatan: seperti, untuk, dan oleh ialah kata sendi naam]

Penggunaan 'ialah' dan 'adalah'

Dalam halaman pertama ini, saya ingin menerangkan penggunaan kata pemeri 'ialah' dan 'adalah' yang sering menimbulkan keliruan dalam kalangan pelajar dan pengguna bahasa Melayu.

Kata pemeri ialah digunakan di hadapan frasa nama dan frasa nama yang dimulai 'yang'. Lihatlah contoh-contoh yang berikut:

1 Kassim ialah pelajar yang rajin.
[Dalam ayat di atas, pelajar yang rajin ialah frasa nama]
2 Bangunan ini ialah yang tertinggi di negara kita.
['yang tertinggi di negara kita' dalam ayat di atas ialah frasa nama yang dimulai 'yang']

Kata pemeri adalah digunakan di hadapan frasa sendi nama dan frasa adjektif. Yang berikut ialah dua contoh penggunaan 'adalah'.
1 Bungkusan ini adalah daripada abangku.
[Dalam ayat di atas, daripada abangku ialah frasa sendi nama kerana 'daripada' merupakan kata sendi nama]

2 Baju yang saya pakai ini adalah sangat mahal.
[Dalam ayat di atas, sangat mahal ialah frasa adjektif kerana 'mahal' merupakan kata adjektif.]

Sekarang cubalah latihan yang berikut.

Latihan 1
Isikan kata pemeri 'ialah' atau 'adalah' ke dalam tempat-tempat kosong yang berikut.
1 Kejayaan Ahmad dalam peperiksaan itu ________ di luar sangkaan saya.
2 Hadiah yang saya pegang ini ___________ untuk adikmu.
3 Jambatan Pulau Pinang __________ yang terpanjang di Malaysia.
4 Kelakuan Aminah ____________ seperti kakaknya.
5 Johari ___________ pegawai kastam yang cekap.
6 Halaman web ini ____________ hasil Cikgu Yeoh.
7 Kereta mewah ini ___________ milik orang kaya itu.
8 Rumah ini ____________ tidak terlalu mahal.
9 Amin ___________ kemananakanku.
10 Meja ini _____________ daripada kayu jati.

Jawaban akan saya berikan dalam pos yang akan datang.